نام بستان أبواب فقه را به ترتيب مشجر از يكديگر تفريع كرد كه عملي ابتكارى بود واين راه را پيش از أو كسى نرفته بود ( 43 ) . روشن است كه اختلاف نظر در مناط تقدم وتأخر بخش ها وأبواب فقه بر نحوه ترتيب آنها در متون فقهى تأثير گذارده است . عامل ديگر در اين مورد اختلاف نظري است كه در مورد مصاديق وتعداد موضوعات هر بخش وجود دارد ( 44 ) . از باب مثال شيخ طوسي وابن زهره تعداد عبادات را پنج ( 45 ) ، سلارشش ( 46 ) ، أبو الصلاح وابن حمزه ومحقق حلى ده ( 47 ) ، ويحيى بن سعيد چهل وپنج ( 48 ) دانسته اند . از طرف ديگر در برخى مآخذ بسيارى از أبواب را در يكديگر ادغام كرده وتا حد ممكن عناوين كلى را كاهش داده اند . اين كار در مآخذ قديم كمتر انجام شده وبسيارى از أبواب كه مى توانسته است در تحت عنواني جامع مورد بحث قرار گيرد تجزيه گرديده است . از اين رو مآخذ فقهى جز از نظر ترتيب أبواب ، از رهگذر شماره آنها نيز تفاوت‌هايى چشمگير دارند . به عنوان مثال كتاب نهاية شيخ طوسي بيست ودو باب ، كتاب مبسوط وى 71 باب ، كتاب شرايع الاسلام محقق حلى 52 باب ، كتاب قواعد علامه حلى سى ويك باب ، تبصرة المتعلمين أو هيجده باب ، اللمعة الدمشقية شهيد أول پنجاه ودو باب ، دروس وى چهل وهشت باب ، مفاتيح الشرايع فيض دوازده باب ووافى كه كتاب حديث است ده باب دارد . * * * آن چه در زير مى آيد شرح بسيار فشرده اى است از محتواى فقه شيعه بر أساس تنظيم شرايع الاسلام محقق حلى با اشاره به برخى مباحث استطرادى كه در پاره اى از أبواب فقه آمده ، وبراي بررسيهاى ديگر نيز سودمند است : أ - عبادات 1 - كتاب طهارت ، فصلى در احكام غير مسلمانان ومباحث احكام أموات نيز در اين باب مندرج است .

--> 43 - مستدرك نوري 3 : 498 / ذريعة 3 : 105 . 44 - ببينيد كلباسى ، شوارع الهداية : 2 ر . 45 - شيخ ، اقتصاد : 239 / ابن زهره ، غنيه : 549 . 46 - سلار ، مراسم : 28 . 47 - أبو الصلاح ، كافى : 2 پ / ابن حمزه ، وسيله 662 / محقق حلى ، شرايع 1 : 19 . 48 - يحيى بن سعيد ، نزهة الناظر : 6 - 7 .